Ngày đầu tiên đặt chân đến Trung Quốc, rất nhiều bạn bị “sốc”. Có bạn từng nói với mình: “Em đi du lịch nhiều nước rồi, Trung Quốc cũng đi rồi, không sao đâu.” Nhưng đi du lịch và đi du học là hai trải nghiệm hoàn toàn khác nhau. Trung Quốc có hệ thống quy tắc riêng, khá cứng nhắc và tiếng Anh không phổ biến như nhiều quốc gia khác. Bạn càng chuẩn bị kỹ bao nhiêu thì càng đỡ bỡ ngỡ bấy nhiêu. Dưới đây là 6 cú sốc mà bạn có thể gặp phải.
- Sốc nhập cảnh
Dù giấy báo nhập học đã ghi rõ ràng, hải quan vẫn có thể hỏi lại để xác nhận thông tin. Gặp người dễ thì thủ tục diễn ra nhanh chóng, nhưng gặp người kỹ tính họ có thể giữ hộ chiếu của bạn khá lâu để kiểm tra và hỏi thêm nhiều câu. Nếu không biết tiếng Trung, bạn rất dễ hoang mang. Quan trọng nhất là giữ bình tĩnh. Nếu được mời vào phòng kiểm tra riêng thì lại càng phải bình tĩnh hơn. Chỉ cần giấy tờ hợp lệ đầy đủ, sau khi xác minh xong họ sẽ đóng dấu và cho bạn nhập cảnh.
- Sốc khi đến ký túc xá nhận phòng
Phần lớn các chuyến bay từ Việt Nam sang Trung Quốc hạ cánh vào buổi tối, vì vậy khi bạn đến trường rất có thể quản lý ký túc xá đã hết giờ làm việc. Bạn có thể rơi vào cảnh kéo vali giữa đêm mà vẫn chưa có phòng ở. Tốt nhất, ngay ngày đầu tiên nên chủ động đặt khách sạn nghỉ một đêm. Sáng hôm sau, trong giờ hành chính, bạn đến trường làm thủ tục sẽ thuận lợi hơn và cũng đỡ mệt hơn rất nhiều.
Khi nhận phòng, bạn cũng có thể hơi hoang mang vì phòng đôi khi có mùi ẩm hoặc bụi bậm. Điều này khá bình thường, bởi thời tiết ở nhiều nơi tại Trung Quốc khá ẩm, đặc biệt vào những ngày trời nồm thì phòng rất dễ xuất hiện tình trạng ẩm mốc. Dù phòng đã được dọn sạch trước khi bàn giao, bạn vẫn nên lau dọn lại một lượt, mở cửa cho thoáng và làm khô phòng rồi hãy bắt đầu sinh hoạt.
- Sốc ngôn ngữ
Khi biết bạn là người nước ngoài, nhiều người Trung Quốc vẫn sẽ nói tiếng Trung với bạn một cách rất tự nhiên. Nếu bạn bảo không hiểu, họ có thể lặp lại y nguyên câu đó mà không nói chậm hơn. Đừng hoảng và cũng đừng vội chuyển sang tiếng Anh. Hãy bình tĩnh mở app dịch như Baidu hoặc công cụ dịch có sẵn trong điện thoại rồi đưa màn hình cho họ xem. Có người thiếu kiên nhẫn, thậm chí nói to hơn, nhưng đó không phải vì họ ghét bạn mà đơn giản vì họ quen cách giao tiếp nhanh và trực diện. Sống ở Trung Quốc, đừng sợ mất mặt, cần gì thì hỏi cho rõ.
Ngoài ra, phần lớn các ứng dụng phổ biến tại Trung Quốc đều sử dụng tiếng Trung, vì vậy bạn cần biết một ít tiếng Trung cơ bản để thao tác. Ví dụ như Meituan (đặt đồ ăn, mua vé, dịch vụ) hay Gaode Maps (bản đồ, chỉ đường). Chỉ cần hiểu những từ khóa cơ bản, bạn sẽ thấy việc sinh hoạt hàng ngày dễ dàng hơn rất nhiều.
- Sốc cách làm việc
Vì họ không dùng chữ Latin nên hộ chiếu nước ngoài thường được kiểm tra rất kỹ. Khi làm thẻ ngân hàng, nhân viên có thể đối chiếu từng thông tin một và bạn có thể phải chờ hơn một tiếng chỉ để hoàn tất thủ tục. Hãy chuẩn bị tâm lý rằng mọi thứ có thể chậm, kỹ và cần chờ đợi. Chỉ cần bạn kiên nhẫn và giữ thái độ vui vẻ thì mọi việc rồi cũng sẽ xong.
- Sốc nhà vệ sinh
Người Trung Quốc quen với kiểu nhà vệ sinh ngồi xổm, không phổ biến bồn cầu ngồi như ở Việt Nam hay nhiều nước khác. Đặc biệt trong ký túc xá, đây gần như là tiêu chuẩn chung. Nếu trường bạn chọn chỉ có nhà vệ sinh ngồi xổm thì thực tế có hai lựa chọn: tập làm quen và thích nghi, hoặc chuyển ra ngoài thuê ở nếu bạn thật sự không phù hợp.
Khi đi ra ngoài, nếu muốn tìm nhà vệ sinh sạch sẽ hơn, bạn nên vào trung tâm thương mại hoặc ga tàu lớn. Và đừng quên luôn mang theo khăn giấy bên mình.
- Sốc phương tiện thanh toán
Khi đi du lịch bạn thấy việc thanh toán rất tiện lợi, nhưng khi sống lâu dài sẽ gặp những tình huống “khó đỡ”: có nơi chỉ nhận Weixin, có nơi không nhận tiền mặt, thậm chí có nơi chỉ chấp nhận tài khoản Weixin đăng ký bằng căn cước Trung Quốc. Nếu rơi vào trường hợp đó, đừng ngại nhờ người Trung Quốc quét giúp rồi chuyển tiền lại cho họ, phần lớn họ rất sẵn sàng hỗ trợ.
Ngoài những cú sốc trên, các trường đại học ở Trung Quốc thường rất rộng, trong khuôn viên có thể phải đi bộ 2–3km để đến lớp. Vì vậy, hãy chuẩn bị một đôi giày thật êm chân. Nhiều trường có xe bus điện nội khu, bạn chỉ cần lên xe, nói điểm đến và quét mã thanh toán. Một số trường còn có xe đạp công cộng cho sinh viên sử dụng, hoặc bạn có thể mua xe đạp hay scooter để tiện đi lại rồi bán lại khi về nước.
Tóm lại, trước khi đi, bạn nên chuẩn bị một app dịch dùng được tại Trung Quốc, tiền trong Alipay và Weixin, một chút tiếng Trung cơ bản để có thể nhờ giúp đỡ khi cần. Quan trọng hơn cả là tâm lý vững vàng và kỹ năng tự giải quyết vấn đề. Bạn đi du học, dù có qua trung tâm hỗ trợ, cũng sẽ có những tình huống không ai có thể xuất hiện ngay lập tức để giúp bạn. Ngoài ra, hãy giữ sức khỏe tốt vì sẽ có lúc bạn buộc phải đi bộ khá nhiều.